Kabızlık Neden Olur, Nasıl Önlenir?

Bu yazımızda toplumda sıklıkla görülen kabızlık probleminin neden ortaya çıktığından, kabızlıktan korunmak için alınması gereken önlemlerden ve kabızlık sorununun neden olduğu hastalıklardan ayrıntılı olarak bahsedilecektir.

Yapılan araştırmalar Amerika’da her yıl 2,5 milyon kişinin kabızlık şikayetin ile doktora başvurduğunu ve dışkı yumuşatıcı ilaçlar için her yıl 800 milyon dolardan fazla para harcandığı tespit edilmiştir.

Kabızlık Nedir?

Kabızlık sorunu farklı kriterlere göre değerlendirilen bir durum olmasından dolayı görülme sıklığı hakkında kesin sonuçlar elde edilememektedir.

Ancak elde edilen verilere göre Türk toplumunda kabızlık sorununun görülme sıklığı %2-28 arasında değişmektedir. 2
Hastaların kabızlıkla alakalı yakınmaları genellikle sert ve zorlu dışkılama, dışkılama sayısının normalden az olması, dışkının makat ve anüs bölgesine ağrı yapması gibi şikayetlerdir. Kabızlığın tıbbi olarak tanımı ise haftada 3 kereden az ve zorlu dışkılamadır.

Son yıllarda kabızlığın tanımlanmasında Roma III Tan˝ Kriterleri, Task Force, Kriterleri ve Bristol Gaita Skalas gibi ölçümlere de başvurulmaktadır.

American College of Gastroenterology kabızlık sorununun tanımındaki anlam kargaşasını ortadan kaldırmak için şu kriterleri belirlemiştir;

• Dışkılama esnasında aşırı ıkınma
• Sert ve topak şeklinde dışkı
• Dışkılama esnasında zorlanma
• Tuvalet ihtiyacının tam giderilememesi hissi
• Tuvalet ihtiyacının normalden daha uzun sürede giderilmesi
• Aşırı kabızlık durumunda dışkının parmakla boşaltılmasına ihtiyaç duyulması

Yakınmaların 3 aydan uzun süredir devam etmesi sorunun kronikleştiğini düşündürmektedir.

Kabızlık Neden Olur?

Lifli gıdaların yetersiz tüketilmesi, hareket miktarının az olması, sıvı tüketiminin az olması, stres, beyaz undan yapılan ürünlerin fazla tüketilmesi gibi nedenler kabızlık sorununun oluşmasına neden olmaktadır. Kabızlık sorunu pek çok makat hastalığının oluşmasındaki temel etkendir. Ayrıca makat bölgesinde ortaya çıkan sorunlarda kabızlığın tetikleyicisi olabilmektedir.

Altında yatan herhangi bir hastalı hikayesi yok ise kabızlık sorunu direk olarak beslenme alışkanlıkları ile ilişkilendirilmektedir.

Kabızlık Sorunu Beslenme Alışkanlıkları Değiştirilerek Büyük Ölçüde Engellenebilir.
Lifli gıdaların sindirimi kolay olan gıdalardır. Bu tür gıdaların ağırlıklı oldukları beslenme düzenlerinde zorlu dışkılamalar daha az görülür. Kabızlık sorunu yaşayan kişilerin günlük olarak mutlaka lifli gıdalar tüketmesi ve bu beslenme tarzını alışkanlık haline getirmesi önerilmektedir.

Tam tahıllı ürünler, meyveler, sebzeler lif açısından zengin besinlerdir. Beyaz undan yapılan ürünler yerine kepekli undan yapılan ürünler tercih edilmelidir. Et gibi hayvansal besinler sindirilmesi zor ve lif açısından fakir besinlerdir. Bu tür besinlerin fazla tüketilmesi de kabızlık sorununun tetikleyicisi olabilmektedir.

Yetersiz Sıvı Tüketimi Kabızlığa Neden Olabilmektedir.
Yetersiz su tüketimi dışkının bağırsaklardan geçişini zorlaştırabilir. Bu durumda sert ve zorlu dışkılamaya neden olabilmektedir. Sıvı tüketiminin az olmasına bağlı olarak ortaya çıkan kabızlığın engellenmesi için günlük en az 3 litre su tüketilmesi önerilmektedir.

Dışkılama İhtiyacının Ertelenmesi Bağırsak Hareketlerini Olumsuz Yönde Etkilemektedir.
Dışkılama ihtiyacının herhangi bir sebepten ertelenmesi bağırsak hareketlerini olumsuz olarak etkilemektedir. Dışkılama ertelendikçe bağırsaklarda bekleyen dışkı sertleşir ve dışkılama zorlu bir hal alır. Bu durumda kabızlığın kronikleşmesine neden olmaktadır.

Ev dışından tuvalete gidemeyen ya da umumi tuvaletleri kullanamayan insanlar dışkılama ihtiyacını sıklıkla ertelemektedir. Bu durumda dışkının sertleşmesine ve kabızlık sorununun oluşmasına neden olmaktadır.

Stres Birçok Hastalığın Tetikleyicisi Olduğu Gibi Kabızlığında Tetikleyicisi Olabilmektedir.
Sri Lanka’da 2699 çocuk arasında stres ve kabızlığın bağlantısının araştırıldığı bir çalışma yapılmıştır. Çalışmada çocukların %15inde stres ve kabızlık sorununun bulunduğu tespit edilmiştir. Kabızlık sorunu yaşayan çocukların genel özellikleri incelendiğinde ise en iyi arkadaştan ayrılma, bir aile üyesinin ağır hastalığı, bir ebeveynin iş kaybı, ebeveynlerin sık sık cezalandırılması ve ayrılıkçı savaştan etkilenen bir alanda yaşanmış olması gibi sorunların varlığı tespit edilmiştir.

Stres kabızlık yapar demek tam olarak doğru olmaz. Ancak stresli kişilerde kabızlık sorununun daha sık görüldüğü de bilimsel olarak araştırmalarla kanıtlanmıştır.

Gebelik Döneminde Hormonların Değişmesi Kabızlık Sorununun Oluşmasına Neden Olmaktadır.
Gebelik döneminde ortaya çıkan hormonal değişimler bağırsak hareketlerini etkileyebilmektedir. Bazı kadınlarda ishal, bazı kadınlarda ise kabızlık sorunu gebelik döneminde daha sık görülmektedir.

Gebelik döneminde bu tür hormonal değişimlerin yaşanmasına ek olarak bebeğin büyümesi ile gebeliğin son dönemlerinde makat bölgesine artan baskının artmasına bağlı olarak zorlu dışkılama sorunları görülebilir.

Gebelik döneminde olan kadınlar beslenme alışkanlıklarına dikkat ederek, bol sıvı tüketerek ve hareketli bir yaşam tarzı benimseyerek kabızlık sorununu engelleyebilir.

Hareketsiz Bir Yaşam Tarzı Kabızlığa Neden Olabilmektedir.
Hareket miktarının az olması bağırsak hareketlerinin yavaş olmasına neden olmaktadır. Bu nedenle kabızlık sorunu yaşayan insanlara düzenli egzersiz yapması ve hareketli bir yaşam tarzı benimsemesi önerilmektedir.

Kansızlık İlaçları Düzensiz Bağırsak Hareketlerinin Düzensiz Olmasına Neden Olabilmektedir.
Dünya sağlık örgütünün yayınladığı verilere göre dünya nüfusunun %30 unda kansızlık yani demir eksikliği sorunu bulunmaktadır. Kansızlık dünya genelinde en sık görülen hastalıklardan birisidir.

Kansızlık tedavisinde kullanılan ilaçlar bağırsak hareketlerini olumsuz etkileyerek kabızlık ya da ishal problemlerinin oluşmasına neden olmaktadır. Bu nedenle kansızlık sorunu yaşayanlarda kabızlık görülme riski daha fazladır.

Ayrıca hemoroid gibi kanamaya neden olan makat hastalıkları uzun süre tedavi edilmezse kansızlık sorununa neden olabilmektedir.
Günümüzde fast food tüketiminin artması, uzun saatler oturularak çalışılması buna bağlı olarak insanların hareketsiz bir yaşamı olması kabızlık sorununda artış görülmesine neden olmaktadır. Yazımızda bahsedilen hususlara dikkat edilerek kabızlık sorunu büyük oranda engellenebilir. Ayrıca bu sayede hemoroid ve anal fissür gibi kabızlığa bağlı olarak ortaya çıkan makat hastalıkları da engellenmiş olur.

Referanslar:
1- Korkmaz, M. (2011). Kabızlık yakınması olan hastanın birinci basamakta yönetimi. Konuralp Tıp Dergisi, 3(3), 35-41.
2- Yurdakul, İ. (2007). Kronik kabızlık. İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri, 43-58.
3- Devanarayana, N. M., & Rajindrajith, S. (2010). Association between constipation and stressful life events in a cohort of Sri Lankan children and adolescents. Journal of tropical pediatrics, 56(3), 144-148.
4- Gasche, C., Lomer, M. C. E., Cavill, I., & Weiss, G. (2004). Iron, anaemia, and inflammatory bowel diseases. Gut, 53(8), 1190-1197.

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?
whatsapp WhatsApp Destek
telefon İletişim Bilgileri